Sözlük

Terimler — sade Türkçe ile

Sitedeki hesaplayıcılarda ve raporlarda karşılaştığınız teknik terimleri burada ebeveyn diliyle açıkladık. Bir terim aklınızda kalmadıysa endişelenmeyin; çoğu sayfada terimin üstüne gelince kısa açıklama çıkar.

Persentil: Çocuğunuzun, yaşıtları arasında nerede durduğunu gösterir. 75. persentil: 100 yaşıtından yaklaşık 75’inden daha uzun (veya ağır) demektir.0–100 arası bir sıralamadır. 50. persentil ortalamadır; ne kısa ne uzun. Tek bir ölçüm değil, zaman içindeki eğilim (çocuğun kendi eğrisini takip etmesi) önemlidir. Persentilin aniden düşmesi veya yükselmesi hekimle değerlendirilmelidir.
Maturasyon: Biyolojik olgunlaşma. Aynı yaştaki iki çocuk, kemik ve puberte gelişiminde 2–4 yıl farklı olabilir; spor ve boy tahmininde takvim yaşından daha belirleyicidir.
PHV: Peak Height Velocity — boyun en hızlı uzadığı dönem (büyüme atağı). Kızlarda ortalama ~12, erkeklerde ~14 yaş. Bu dönemde sakatlık riski artar, antrenman yükü ayarlanmalıdır.
PAH / %PAH: Projected Adult Height — tahmini erişkin boy. %PAH ise çocuğun şu anki boyunun, tahmini erişkin boyunun yüzde kaçına ulaştığını gösterir (olgunlaşma göstergesi).
Tanner evresi: Puberte gelişiminin 5 aşamalı klinik ölçeği (I: öncesi → V: erişkin olgunluk). Genellikle hekim değerlendirir; aile tahmini zorunlu değildir.
Mid-Parental Height (MPH): Anne ve baba boyundan hesaplanan genetik boy beklentisi. Tek başına kesin tahmin değildir; ±8.5 cm’lik ailesel bir bant verir.
Khamis-Roche: Kemik filmi gerektirmeden; yaş, boy, kilo ve anne-baba boyundan erişkin boy tahmini yapan bilimsel yöntem (4–17.5 yaş).
Bayley-Pinneau: Kemik yaşını (el-bilek röntgeni) kullanarak erişkin boy tahmini yapan klasik yöntem. Kemik yaşı verisi gerektirir.
Neyzi 2008: Türk çocuklarına ait ulusal büyüme referansı. Persentil ve z-skor hesapları için Türkiye’ye özgü değerleri kullanır.
Z-skor (SDS): Bir ölçümün ortalamadan kaç standart sapma uzakta olduğu. 0 ortalama; +2/−2 dışı değerler klinik dikkat gerektirebilir.
Bio-banding: Çocukları takvim yaşı yerine biyolojik olgunluğa göre gruplama. Erken/geç gelişenlerin adil ve güvenli yarışmasını sağlar.
LTAD: Long-Term Athletic Development — uzun vadeli sporcu gelişimi. Çocuğun yaşına ve olgunluğuna uygun antrenman evrelerini tanımlar.
Deload: Antrenman programında bilinçli hafifletme haftası. Toparlanmayı destekler, sakatlık ve aşırı yüklenmeyi önler.
KIDMED: Çocuk ve ergenlerde Akdeniz diyeti uyumunu ölçen 16 maddelik indeks. Yüksek skor daha sağlıklı beslenme örüntüsünü gösterir.
BMI (VKİ): Vücut Kitle İndeksi — kilo/boy² oranı. Çocuklarda mutlak değer değil, yaşa-cinsiyete göre persentili yorumlanır.
Kemik yaşı: El-bilek röntgeniyle belirlenen iskelet olgunluğu. Takvim yaşından ileri/geri olabilir; boy tahmini ve puberte değerlendirmesinde kullanılır.