Aşılar, bebekleri ciddi ve bazen ölümcül enfeksiyonlardan koruyan en etkili halk sağlığı uygulamalarından biridir. Türkiye'de aşılar, T.C. Sağlık Bakanlığı Genişletilmiş Bağışıklama Programı (GBP) kapsamında ücretsiz uygulanır.
Bu içerik eğitim amaçlıdır ve genel bir çerçeve sunar. Güncel, kesin takvim ve dozlar zaman içinde güncellenebilir; uygulama için aile sağlığı merkeziniz, çocuk hekiminiz ve Sağlık Bakanlığı esastır.
Aşılar neden önemli?
Bebekler doğumda hastalıklara karşı tam korunaklı değildir. Aşılar, bağışıklık sistemine zararsız bir "prova" yaptırarak gerçek enfeksiyonla karşılaşıldığında hazır olmasını sağlar. Yüksek aşılama oranı, aşılanamayan kişileri de koruyan toplum bağışıklığı oluşturur.
Türkiye GBP kapsamındaki başlıca çocukluk aşıları
Program; yaşamın ilk aylarından başlayarak çeşitli aşıları içerir. Başlıca hastalıklara karşı koruma sağlanır:
- Tüberküloz (BCG)
- Hepatit B
- Difteri, boğmaca, tetanoz (DaBT)
- Çocuk felci (İPA/OPA)
- Hib (menenjit etkenlerinden biri)
- Pnömokok (KPA)
- Kızamık, kızamıkçık, kabakulak (KKK)
- Su çiçeği
- Hepatit A
Bu aşılar belirli aylarda ve tekrar (rapel) dozlarıyla uygulanır.
2025 Ulusal Çocukluk Dönemi Aşı Takvimi (özet)
2025'te güncellenen takvimle birlikte, 14 Nisan 2025'ten itibaren difteri, boğmaca, tetanoz, çocuk felci, Hib ve hepatit B'yi tek enjeksiyonda toplayan altı bileşenli karma aşı (DaBT-İPA-Hib-HepB) kullanılmaya başlandı.
| Dönem | Uygulanan aşılar |
|---|---|
| Doğum | Hepatit B (1. doz) |
| 2. ayın sonu | BCG (verem) · DaBT-İPA-Hib-HepB (1) · KPA pnömokok (1) |
| 4. ayın sonu | DaBT-İPA-Hib-HepB (2) · KPA (2) |
| 6. ayın sonu | DaBT-İPA-Hib-HepB (3) · OPA oral polio (1) |
| 12. ayın sonu | KKK (1) · KPA (rapel) · Su çiçeği |
| 18. ayın sonu | DaBT-İPA-Hib-HepB (rapel) · OPA oral polio (2) · Hepatit A (1) |
| 24. ayın sonu | Hepatit A (2) |
| 48. ay (ilkokul öncesi) | KKK (2) · DaBT-İPA (rapel) |
| İlköğretim (~13 yaş) | Td (erişkin tetanoz-difteri rapel) |
Hepatit B'nin doğumdan sonraki dozları, 2-4-6. aylarda altı bileşenli karma aşı (DaBT-İPA-Hib-HepB) içinde uygulanır. Su çiçeği ulusal takvimde tek doz olarak 12. ayda yapılır.
Önemli: Bu tablo özet bir bilgilendirmedir. Güncel ve kesin takvim zaman içinde güncellenebilir; uygulanan dozlar için aile sağlığı merkezinizden alacağınız aşı kartı, çocuk hekiminiz ve T.C. Sağlık Bakanlığı Aşı Portalı esastır. Tüm aşılar Aile Sağlığı Merkezleri'nde ücretsizdir.
Aşı sonrası ne beklenir?
Hafif ateş, aşı yerinde kızarıklık/şişlik veya huzursuzluk sık görülür ve genellikle birkaç günde geçer. Yüksek ateş, alışılmadık ağlama veya endişe verici belirtilerde hekime başvurun. Ateş düşürücü kullanımı için hekiminize danışın.
Sık yanlış inanışlar
- "Aşılar bağışıklığı zayıflatır." — Aksine, bağışıklığı hedefe yönelik güçlendirir.
- "Birden çok aşı çoktur." — Bebeğin bağışıklık sistemi aynı anda çok sayıda uyaranla baş edebilecek kapasitededir.
- Aşı geciktiğinde program baştan başlamaz; kaldığı yerden tamamlanır. Geciken doz için hekiminize danışın.
Takip
Aşı kartınızı saklayın ve her ziyarette yanınızda bulundurun. Aşı takvimini, çocuğun büyüme ve gelişim izlemiyle birlikte düzenli sağlık kontrollerinde güncel tutun.